Mamak

İLÇENİN TARİHÇESİ

Başkent Ankara’mızın doğusunda yer alan ilçemiz, gerçekte 600 bine yaklaşan, ancak resmi olarak 430.606 nüfusu ile orta büyüklükteki metropol ilçelerimizdendir. Bu nüfusu ile Mamak, ülkemizin bir çok kentini geride bırakmasına rağmen 2000’li yıllara kadar geçen süre içerisinde, gerekli olan gelişmeyi fazla gösterememiştir.

      Mamak ilçesi, 1983 yılına kadar Çankaya ilçesinin bir semti olarak konumlanmış, 29.11.1983 tarih ve 2963 Sayılı Kanunla Çankaya ilçesinden ayrılarak, Ankara’nın merkez ilçelerinden biri haline gelmiştir.

     Ankara İl Merkezi’ne 7 km. uzaklığı olan ilçemiz, güneyinde Çankaya, kuzeybatısında Altındağ, doğusunda ise Elmadağ ve Hasanoğlan İlçeleri ile sınırlıdır. 62 mahallesi bulunan ve 16.126 hektarlık bir alana sahip olan ilçemiz, bugün artık modern hayattaki yerini yavaş yavaş almaya başlamıştır.

     Mamak’ın tarihi, Ankara’nın tarihinden ayrı olarak düşünülemez. Ankara’nın da ne zaman kurulduğuna dair de kesin bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak tarihsel buluntulara göre Mamak’ı incelediğimizde şu bilgilere ulaşmaktayız.

     Kutludüğün, Ortaköy , Gökçeyurt ve Kızılcaköy’de ve çevrelerinde Romalılar Dönemi’ ne ait bazı tarihi eserler bulunmuştur.

     Avram Galanti, Ankara’nın (bununla beraber Mamak’ın), Anadolu’nun önemli ticaret yollarının geçtiği yerdir. Zaman içerisinde bu yollar büyüyüp gelişmiştir. Doğu’ ya giden yollar, Taviyon’a giden yolar olup, bu yollar Mamak’ tan geçmektedir. Bu yollara ait mesafe taşları Ortaköy civarında bulunmuştur. Bu yollar ve bulunan mesafe taşları Romalılar Dönemi’ne aittir. Çünkü, Roma Yolları Ancyra (Ankara)’ dan geçmekte idi. Bu nedenle diyebiliriz ki; Mamak, Ankara’nın Doğu Kapısı’ dır.

     Mamak’ın tarihi, Ankara’nın kuruluş tarihi olarak anımsanabilir. Son zamanlarda bölgede yapılan araştırmalar ve bu araştırmalar neticesinde elde edilen bulgular ve izler, kentimizin, insanoğlunun yerleşik düzene geçtiği dönemlerde kurulduğunu göstermektedir.

     Aslında nereden bakılırsa bakılsın Mamak İlçesi’nin hangi tarihte ve ne zaman kurulduğunun saptanması kolay değildir. Ancak önemli olan çok eski bir geçmişe sahip olmasıdır.

     Bu bölgede yaşamış insanları, oturdukları yere verdikleri adlardan, tarihe geçmiş ilk adın çok az değişerek ya da hiç değişmeyerek günümüze kadar uzanmış olması da son derece önemlidir.

  MAMAK ADININ KAYNAĞI

      Aslında Mamak adının nerden geldiği tam olarak bilinmemektedir. Mamak adının nereden geldiğine dair birçok söylemler bulunmaktadır. Bu söylemlere göre;

      Ansiklopedilerde; askeri ve sivil yerleşim alanlarına Mamak denir. Gerçekten de bakıldığında ilçemizde askeri ve sivil alanların iç içe olduğu görülmektedir.

     Mahat ve Gömü anlamına gelmektedir. Gömü; toprak altında saklanan değerli şeyler, define, çukur yerlerdir. Mahat ise; tahta seki, sedir veya derinin kıyısını çizmek için çift ağızlı tahtadan yapılmış saraç aracıdır.

     Anadolu’da köy ve kasaba adı olarak geçer.

     Yıldırım Beyazıt’ın vakfiyesine göre Mamak Ortaköy’ de bir çiftlik vardı. Bu çiftliğin bütün yönetimi ise ünlü komutan Tahir MAMAK’ a verilmişti.

     Ankara yakınlarındaki bir köyün adı Mamak’tır. Ahi Mamak diye anılır

     Ancak, Mamak adı hakkındaki bu söylemler arasında, ilçemizin adının Ortaköy’ deki çiftliği yöneten ünlü komutan Tahir MAMAK’ tan geldiği tezi daha ağır basmaktadır.

  COĞRAFİ KONUM

      İlçenin yüzölçümü 308 Km2 dir. Denizden yüksekliği ise 899 m .dir.

      Kara iklimi hüküm sürmektedir. Kışlar yağışlı ve soğuk, yazlar kurak ve sıcaktır.

      İlçenin yıllık yağış ortalaması 360 – 420 mm . civarındadır. Toplam yağısın %33’ü İlkbahar, %15’i Yaz, %19’u Sonbahar, %33’ü ise Kış mevsimine düşmektedir. Nispi nem ortalaması %63’tür

 ULAŞTIRMA VE ALT YAPI

 Ulaşım:

      İlçemiz sınırları içerisinden geçen Samsun Karayolu, nakliyecilikte önemli yer tutmaktadır. Alt Yapı hizmetleri hızla gelişmektedir

 Barajlar:

      Ankara ili Mamak ilçesi sınırlarında, Bayındır akarsuyu üzerine yapılmış olup 1966’da işletmeye açılmıştır. % 87,5 içme suyu, % 12,5 taşkın koruma amaçlıdır. Ankara şehir merkezine 12 km uzaklıktadır

SOSYAL-KÜLTÜREL VE TARİHSEL  DURUM

      Mamak, Çankaya ilçesine bağlı Kayaş, Araplar, Karaağaç, Üreğil, İmrahor köylerinden oluşan kırsal bir yerleşme yeri iken, zamanla bu köyler gelişerek birer mahalle halini almıştır. 

      Ankara’nın en yeşil ilçelerinden olan Mamak, turizm açısından, Hüseyin Gazi Türbesi, Bayındır Barajı, Elmadağ Kayak Merkezi ile ayrı bir özelliğe sahiptir.

          Hudutlarımız içerisinde Hatip Çayı ve Bayındır Barajı bulunmakta olup; tabii afetlerden korunmak için İncesu Sel Kapanı, Gökçeyurt Sel Kapanı, Üreğil Sel Kapanı ve Kusunlar Sel Kapanı bulunmaktadır. 

     Bunun yanı sıra İlçemizde plan ve projelere uygun binalar yapılmaktadır.

     İlçemizde sosyal hayat göçlerin daha çok köylerden olması nedeniyle eski köy gelenekleri saygı sevgi çerçevesinde devam etmekte olup, hayat standardı maddi imkansızlıklar nedeniyle oldukça düşüktür.

Kaynak: mamak.meb.gov.tr